- Έναν χρόνο μετά τη σπάνια σεισμο-ηφαιστειακή κρίση που προκάλεσε έντονη ανησυχία στη Σαντορίνη και την ευρύτερη περιοχή, επιστήμονες και αρμόδιοι φορείς παρουσιάζουν τα δεδομένα και τα τελικά συμπεράσματα, τονίζοντας ότι δεν υπήρξε ένδειξη άμεσου ηφαιστειακού κινδύνου.
- Το χρονικό της σεισμο-ηφαιστειακής κρίσης που σημειώθηκε στη Σαντορίνη το 2025, καθώς και τα συμπεράσματα των επιστημόνων των μόνιμων επιστημονικών επιτροπών «Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου και Μείωσης της Σεισμικής Διακινδύνευσης» και «Παρακολούθησης Ελληνικού Ηφαιστειακού Τόξου», βρέθηκαν στο επίκεντρο ειδικής εκδήλωσης που πραγματοποιήθηκε στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών.
- Η εκδήλωση είχε τίτλο: «Η Σεισμο-ηφαιστειακή κρίση της Σαντορίνης.
Έναν χρόνο μετά τη σπάνια σεισμο-ηφαιστειακή κρίση που προκάλεσε έντονη ανησυχία στη Σαντορίνη και την ευρύτερη περιοχή, επιστήμονες και αρμόδιοι φορείς παρουσιάζουν τα δεδομένα και τα τελικά συμπεράσματα, τονίζοντας ότι δεν υπήρξε ένδειξη άμεσου ηφαιστειακού κινδύνου.
Το χρονικό της σεισμο-ηφαιστειακής κρίσης που σημειώθηκε στη Σαντορίνη το 2025, καθώς και τα συμπεράσματα των επιστημόνων των μόνιμων επιστημονικών επιτροπών «Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου και Μείωσης της Σεισμικής Διακινδύνευσης» και «Παρακολούθησης Ελληνικού Ηφαιστειακού Τόξου», βρέθηκαν στο επίκεντρο ειδικής εκδήλωσης που πραγματοποιήθηκε στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών.
Η εκδήλωση είχε τίτλο: «Η Σεισμο-ηφαιστειακή κρίση της Σαντορίνης. Ένας χρόνος μετά. Αποτελέσματα και Συμπεράσματα» και πραγματοποιήθηκε παρουσία του υπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Γιάννη Κεφαλογιάννη, καθώς και κορυφαίων επιστημόνων που συμμετείχαν στη διαχείριση της κρίσης.
Καραστάθης: «Σμήνος σεισμών με τεκτονομαγματικά χαρακτηριστικά»
Κεντρικός ομιλητής ήταν ο διευθυντής του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου Αθηνών, Βασίλης Καραστάθης, ο οποίος αναφέρθηκε εκτενώς στη σεισμική κρίση του 2025 στην περιοχή Αμοργού – Σαντορίνης, σημειώνοντας ότι επρόκειτο για σμήνος σεισμών (σμηνοσειρά).
Όπως εξήγησε, οι περισσότεροι σεισμοί είχαν τεκτονικό χαρακτήρα, ωστόσο υπήρχε και ένα σημαντικό ποσοστό γεγονότων που εμφάνιζε χαρακτηριστικά που παρέπεμπαν σε διείσδυση μαγματικών ρευστών.
«Η διείσδυση αυτή προκάλεσε την ενεργοποίηση σημαντικών τεκτονικών ζωνών. Έτσι προκλήθηκε μία τεκτονομαγματική ακολουθία», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Πάνω από 21.000 σεισμοί σε λίγους μήνες
Ο κ. Καραστάθης έκανε λόγο για ένα εξαιρετικά σπάνιο φαινόμενο, τόσο ως προς το πλήθος των σεισμών όσο και ως προς το μικρό χρονικό διάστημα κατά το οποίο σημειώθηκαν.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου, από 26 Ιανουαρίου 2025 έως 30 Ιουνίου 2025 καταγράφηκαν πάνω από 21.000 σεισμοί, με τις 19.523 δονήσεις να σημειώνονται μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2025.
Η σύγκριση με προηγούμενα έτη είναι εντυπωσιακή: το 2023 και το 2024 σε όλη την Ελλάδα καταγράφηκαν 64 και 90 σεισμοί αντίστοιχα με μέγεθος άνω των 4 Ρίχτερ. Αντίθετα, το 2025 και μέσα σε μόλις 11 ημέρες (2-12 Φεβρουαρίου) στη Σαντορίνη καταγράφηκαν 216 σεισμοί άνω των 4 Ρίχτερ.
Η κρίση ήρθε μετά από ηφαιστειακή διέγερση
Όπως σημείωσε ο διευθυντής του Γεωδυναμικού, η σεισμική δραστηριότητα ήρθε χρονικά μετά από μια διέγερση του ηφαιστείου της Σαντορίνης, που παρατηρήθηκε από 24 Αυγούστου 2024 έως 24 Ιανουαρίου 2025.
Η διέγερση αυτή περιλάμβανε:
-
αύξηση σεισμικής δραστηριότητας
-
παραμορφώσεις εδάφους
Ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο, ήταν ασθενέστερη από την αντίστοιχη διέγερση που είχε σημειωθεί την περίοδο 2011-2012.
Τεράστιος όγκος εργασίας – «Δεν έπρεπε να μείνει κενό στην ιστορία μας»
Ο κ. Καραστάθης περιέγραψε και τη δυσκολία διαχείρισης του φαινομένου σε πραγματικό χρόνο, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις καταγράφονταν δεκάδες σεισμοί μέσα σε λίγα λεπτά, γεγονός που καθιστούσε εξαιρετικά δύσκολη την άμεση και πλήρη επεξεργασία των δεδομένων.
Όπως ανέφερε, το αυτόματο σύστημα εντοπισμού επικέντρων δεν μπορούσε να ανταποκριθεί πλήρως, λόγω αλληλοεπικάλυψης σημάτων, με κίνδυνο λανθασμένων αποτελεσμάτων.
Για τον λόγο αυτό εφαρμόστηκαν αυστηρότερα κριτήρια, ενώ για τους μικρότερους σεισμούς χρησιμοποιήθηκαν συστήματα μηχανικής μάθησης, τα οποία όμως επίσης εμφάνιζαν λάθη που διορθώνονταν από την ομάδα του Ινστιτούτου.
«Όλοι αυτοί οι χιλιάδες σεισμοί υπέστησαν ολική επεξεργασία, ένας προς ένας. Ο όγκος εργασίας ήταν τεράστιος. Δεν έπρεπε να μείνει κενό στην ιστορία μας», τόνισε.
Νέα τεχνολογία: Υποθαλάσσιες οπτικές ίνες ως σεισμικοί αισθητήρες
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στη χρήση του συστήματος κατανεμημένης ακουστικής ανίχνευσης (DAS), το οποίο έχει εγκατασταθεί στην περιοχή και μετατρέπει υποθαλάσσιες οπτικές ίνες σε ένα πυκνό δίκτυο σεισμικών αισθητήρων στον βυθό.
Το σύστημα αυτό επιτρέπει την ακριβέστερη παρακολούθηση της σεισμικότητας και τη βελτίωση των μοντέλων σεισμικής ταχύτητας που χρησιμοποιούνται για τον εντοπισμό των επικέντρων.
Το κρίσιμο συμπέρασμα: Δεν υπήρξε ένδειξη άμεσου ηφαιστειακού κινδύνου
Η ανάλυση έδειξε ότι η σεισμικότητα εντοπιζόταν σε βάθη 5 έως 15 χιλιομέτρων, γεγονός που σημαίνει ότι δεν υπήρξαν ρηχά γεγονότα που να υποδηλώνουν άνοδο μάγματος κοντά στην επιφάνεια.
Παράλληλα, τα δεδομένα έδειξαν ότι τα επίκεντρα αντιστοιχούσαν σε προϋπάρχουσες τεκτονικές δομές, ενώ η «μετανάστευση» των επικέντρων με μεγάλη ταχύτητα πλευρικής μετακίνησης υποδήλωνε διείσδυση μαγματικών ρευστών μέσα σε ρήγματα.
Η κορύφωση της δραστηριότητας σημειώθηκε στις 3 Φεβρουαρίου 2025, ενώ η σεισμικότητα παρουσίασε ύφεση στις 7 Φεβρουαρίου και στη συνέχεια οριστική αποκλιμάκωση μετά τις 12-13 Φεβρουαρίου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, περίπου 70-76% των μηχανισμών γένεσης ήταν τεκτονικού χαρακτήρα, ενώ το υπόλοιπο ποσοστό εμφάνιζε στοιχεία μαγματικής διείσδυσης.
Το βασικό συμπέρασμα ήταν σαφές: η κρίση του 2025 στη Σαντορίνη ήταν σμηνοσειρά σεισμών με τεκτονομαγματικά χαρακτηριστικά, χωρίς ενδείξεις επικείμενης ηφαιστειακής έκρηξης ή δημιουργίας νέου ηφαιστείου.
Λέκκας: «Ήταν άσκηση επί χάρτου σε πραγματικές συνθήκες»
Ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ, Ευθύμης Λέκκας, υπογράμμισε ότι η διαχείριση της κρίσης αποτέλεσε μια εξαιρετικά σημαντική εμπειρία για την επιστημονική κοινότητα και τους επιχειρησιακούς φορείς.
«Ήταν μία άσκηση επί χάρτου επί πραγματικών συνθηκών, όπου η επιστημονική πληροφόρηση τροφοδοτούσε τα επιχειρησιακά σχέδια και στη συνέχεια λαμβάνονταν οι αποφάσεις», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, έκανε ιδιαίτερη αναφορά στον κατολισθητικό κίνδυνο, σημειώνοντας ότι κατά τη διάρκεια της κρίσης διαχειρίστηκαν πολλά κατολισθητικά φαινόμενα κυρίως στην καλντέρα, ώστε να μην υπάρξουν επιπτώσεις στον οικιστικό ιστό και την οικονομία του νησιού.
Παπαζάχος: «Η παρακολούθηση πρέπει να είναι διαχρονική»
Ο καθηγητής Σεισμολογίας του ΑΠΘ και πρόεδρος του ΙΜΠΗΣ, Κώστας Παπαζάχος, στάθηκε στην ανάγκη να υπάρχει μόνιμη παρακολούθηση του ηφαιστείου της Σαντορίνης.
Όπως είπε, η κρίση του 2025 αποκάλυψε προβλήματα σε εξοπλισμό και υποδομές, τα οποία πλέον αποκαθίστανται, ενώ ανακοινώθηκαν και νέες μόνιμες εγκαταστάσεις παρακολούθησης.
Μεταξύ άλλων, ανέφερε ότι:
-
θα εγκατασταθεί νέος μόνιμος σεισμολογικός σταθμός στα Χριστιανά
-
θα τοποθετηθούν δύο νέοι γεωδαιτικοί σταθμοί στη Θηρασιά και στη Νέα Καμένη
-
η ΕΑΓΜΕ θα εγκαταστήσει νέο σταθμό παρακολούθησης αερίων
-
θα αναβαθμιστεί συνολικά το σεισμολογικό δίκτυο στις Κυκλάδες
ΕΛΚΕΘΕ: Τα υποθαλάσσια ρήγματα και ο ρόλος τους
Ο διευθυντής Ερευνών στο Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας του ΕΛΚΕΘΕ, Δημήτρης Σακελλαρίου, αναφέρθηκε στη σημασία των υποθαλάσσιων ρηγμάτων στη ζώνη Σαντορίνης – Αμοργού, εξηγώντας ότι πρόκειται για ένα γεωλογικά σύνθετο σύστημα που αποτελείται από τρεις βασικές ράχες:
-
ράχη Ακρωτηρίου
-
ράχη Ανύδρου
-
ράχη Αστυπάλαιας
Όπως σημείωσε, η κρίση του 2025 εντάσσεται σε ένα μακροχρόνιο γεωδυναμικό πλαίσιο, καθώς παρόμοια τεκτονικά – μαγματικά επεισόδια διαμορφώνουν τη δομή της περιοχής εδώ και τουλάχιστον δύο εκατομμύρια χρόνια.
Γεωδαιτικές μετρήσεις: Παραμορφώσεις σε όλο το Νότιο Αιγαίο
Ο επίκουρος καθηγητής του ΕΚΠΑ, Βασίλης Σακκάς, παρουσίασε στοιχεία για τις γεωδαιτικές μετρήσεις και τις παραμορφώσεις εδάφους που καταγράφηκαν κατά τη διάρκεια της κρίσης.
Όπως ανέφερε, από τις 26 Ιανουαρίου έως τις 28 Φεβρουαρίου 2025 παρατηρήθηκε έντονη εδαφική κίνηση και μετατόπιση της σεισμικότητας από την καλντέρα προς την περιοχή της Ανύδρου, με ταχύτητα περίπου 4-5 χιλιομέτρων την ημέρα.
Παράλληλα, στο Ημεροβίγλι καταγράφηκε ιδιαίτερα μεγάλη παραμόρφωση, με κατακόρυφη καθίζηση που αντιστοιχούσε σε ρυθμό έως και 80 εκατοστών ανά έτος, ενώ παραμορφώσεις παρατηρήθηκαν και σε Νάξο, Ανάφη, Αμοργό και Αστυπάλαια.
Νέα εποχή στο Αστεροσκοπείο Αθηνών
Τέλος, ο διευθυντής και πρόεδρος του ΔΣ του ΕΑΑ, Δρ. Σπύρος Βασιλάκος, σημείωσε ότι η εκδήλωση εντάσσεται σε μια νέα εποχή για το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, με τη λειτουργία του νέου κτιρίου στην Πεντέλη και με στόχο την αναβάθμιση των υπηρεσιών προς τον πολίτη.
