- Είναι η Γη μοναδική ή υπάρχουν κι άλλοι κόσμοι ικανοί να φιλοξενήσουν ζωή; Το ερώτημα αυτό βρίσκεται στον πυρήνα της αποστολής PLATO (Planetary Transits and Oscillations of stars) του European Space Agency, η οποία φιλοδοξεί να εντοπίσει πλανήτες παρόμοιους με τη Γη γύρω από άστρα σαν τον Ήλιο.
- Πώς λειτουργεί η αποστολή PLATO Η PLATO επικεντρώνεται στην αναζήτηση βραχωδών εξωπλανητών εκτός του ηλιακού μας συστήματος.
- Σε αντίθεση με τους αέριους γίγαντες, οι βραχώδεις πλανήτες ενδέχεται να διαθέτουν στερεή επιφάνεια και — υπό τις κατάλληλες συνθήκες — υγρό νερό, βασικό συστατικό για τη ζωή όπως τη γνωρίζουμε.
Είναι η Γη μοναδική ή υπάρχουν κι άλλοι κόσμοι ικανοί να φιλοξενήσουν ζωή; Το ερώτημα αυτό βρίσκεται στον πυρήνα της αποστολής PLATO (Planetary Transits and Oscillations of stars) του European Space Agency, η οποία φιλοδοξεί να εντοπίσει πλανήτες παρόμοιους με τη Γη γύρω από άστρα σαν τον Ήλιο.
Πώς λειτουργεί η αποστολή PLATO
Η PLATO επικεντρώνεται στην αναζήτηση βραχωδών εξωπλανητών εκτός του ηλιακού μας συστήματος. Σε αντίθεση με τους αέριους γίγαντες, οι βραχώδεις πλανήτες ενδέχεται να διαθέτουν στερεή επιφάνεια και — υπό τις κατάλληλες συνθήκες — υγρό νερό, βασικό συστατικό για τη ζωή όπως τη γνωρίζουμε.
Η βασική μέθοδος ανίχνευσης είναι οι «διελεύσεις». Όταν ένας πλανήτης περνά μπροστά από το άστρο του, προκαλεί μια ελάχιστη, αλλά μετρήσιμη, πτώση στη φωτεινότητα. Αναλύοντας τις επαναλαμβανόμενες μεταβολές, οι επιστήμονες μπορούν να επιβεβαιώσουν την ύπαρξη του πλανήτη, να υπολογίσουν την περίοδο περιφοράς του και να εκτιμήσουν αν βρίσκεται στη λεγόμενη «κατοικήσιμη ζώνη», όπου οι θερμοκρασίες επιτρέπουν την ύπαρξη νερού σε υγρή μορφή.
Όχι μόνο πλανήτες – Μελέτη των άστρων μέσω αστροσεισμολογίας
Η αποστολή δεν περιορίζεται στους πλανήτες. Μελετά σε βάθος και τα ίδια τα άστρα, αξιοποιώντας την τεχνική της αστροσεισμολογίας. Πολλά άστρα παρουσιάζουν μικρές εσωτερικές ταλαντώσεις. Η ανάλυση αυτών των «δονήσεων» επιτρέπει τον ακριβή προσδιορισμό της μάζας, του μεγέθους και της ηλικίας τους.
Η κατανόηση του άστρου είναι καθοριστική, καθώς αποκαλύπτει πότε σχηματίστηκε το πλανητικό σύστημα και πώς εξελίχθηκε με την πάροδο του χρόνου. Χωρίς ακριβή στοιχεία για το άστρο, είναι αδύνατο να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα για τους πλανήτες που το περιβάλλουν.
Γιατί η PLATO θεωρείται κρίσιμη αποστολή
Προηγούμενες αποστολές έχουν εντοπίσει χιλιάδες εξωπλανήτες, όμως σε πολλές περιπτώσεις λείπουν ακριβή δεδομένα για το μέγεθος ή τη μάζα τους. Η PLATO έχει σχεδιαστεί ώστε να καλύψει αυτό το κενό, προσφέροντας υψηλή ακρίβεια στις μετρήσεις.
Συνδυάζοντας τα δεδομένα της με παρατηρήσεις από επίγεια τηλεσκόπια, οι επιστήμονες μπορούν να υπολογίσουν την πυκνότητα ενός πλανήτη. Από αυτήν προκύπτει αν πρόκειται για βραχώδη κόσμο, όπως η Γη, ή για αέριο γίγαντα. Το βήμα αυτό είναι καθοριστικό για την επιλογή των πιο υποσχόμενων στόχων στην αναζήτηση πιθανής ζωής.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε φωτεινά και σχετικά κοντινά άστρα, που επιτρέπουν λεπτομερείς συμπληρωματικές μετρήσεις. Οι παρατηρήσεις οργανώνονται σε πολυετείς εκστρατείες, απαραίτητες για την ανίχνευση πλανητών με μεγάλες περιόδους περιφοράς — όπως η Γη, που χρειάζεται ένα έτος για να ολοκληρώσει την τροχιά της.
Τι μπορεί να αλλάξει για την ανθρωπότητα
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η PLATO θα εντοπίσει εκατοντάδες ή και χιλιάδες μικρούς πλανήτες. Ένα τόσο μεγάλο δείγμα θα επιτρέψει τη σύγκριση διαφορετικών πλανητικών συστημάτων και θα βελτιώσει την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο σχηματίζονται και εξελίσσονται οι κόσμοι στο Σύμπαν.
Παράλληλα, τα δεδομένα της αποστολής θα είναι ανοικτά στην επιστημονική κοινότητα και στην εκπαίδευση, ενισχύοντας τη διάδοση της γνώσης και την έρευνα.
Η χαρτογράφηση άλλων κόσμων δεν αφορά μόνο την αναζήτηση ζωής. Αποτελεί και έναν τρόπο βαθύτερης κατανόησης της ίδιας της Γης και της θέσης της μέσα στο κοσμικό σύνολο.
