Η ελληνική γλώσσα μπαίνει στην Τεχνητή Νοημοσύνη: Το σχέδιο του Υπουργείου για AI που “σκέφτεται” στα ελληνικά

Η ελληνική γλώσσα βρίσκεται μπροστά σε μια νέα, κρίσιμη πρόκληση: να παραμείνει ζωντανή και ισχυρή μέσα στον ψηφιακό κόσμο της Τεχνητής Νοημοσύνης. Σε μια εποχή όπου οι μηχανές «μαθαίνουν» κυρίως από αγγλικά δεδομένα και ξένες γλώσσες, η θέση της ελληνικής στο διαδίκτυο, στις εφαρμογές και στις δημόσιες υπηρεσίες δεν είναι δεδομένη, αλλά απαιτεί στρατηγική, σχεδιασμό και επένδυση.

Αυτό το στοίχημα επιχειρεί να κερδίσει το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, το οποίο προχωρά σε μια συνολική εθνική στρατηγική για την ενίσχυση της ελληνικής γλώσσας στην ΤΝ, με βασικό στόχο η Ελλάδα να μην είναι απλός χρήστης ξένης τεχνολογίας, αλλά να εξελιχθεί σε δημιουργό λύσεων που λειτουργούν εγγενώς στα ελληνικά.

Παπαστεργίου: «Η τεχνολογία πρέπει να μιλά τη γλώσσα των πολιτών»

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου υπογράμμισε ότι η ισχυρή θέση της ελληνικής γλώσσας στο ψηφιακό περιβάλλον δεν είναι αυτονόητη, αλλά αποτελεί στρατηγική επιλογή που χρειάζεται συγκροτημένο σχεδιασμό.

Όπως τόνισε, μέσω του AI Factory «Pharos», η χώρα κάνει ένα αποφασιστικό βήμα προς ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης, όπου η Ελλάδα δεν περιορίζεται στον ρόλο του καταναλωτή τεχνολογίας, αλλά μετατρέπεται σε παραγωγό λύσεων τεχνητής νοημοσύνης. Κεντρική προτεραιότητα, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η ανάπτυξη σύγχρονων ελληνικών γλωσσικών μοντέλων που θα στηρίζουν την κοινωνία, την οικονομία και τη Δημόσια Διοίκηση, με συντονισμό της νεοσύστατης Ειδικής Γραμματείας Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων.

AI Factory «Φάρος»: Η “καρδιά” της εθνικής στρατηγικής

Ο πυρήνας της νέας πολιτικής είναι ο Εθνικός AI Factory «Φάρος», μια πλατφόρμα που συντονίζει χρηματοδότηση, έρευνα και καινοτομία, φέρνοντας μαζί πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, ιδιωτικές εταιρείες και startups.

Ο στόχος του «Φάρου» δεν περιορίζεται στη δημιουργία τεχνολογιών. Βασική φιλοσοφία είναι να εξασφαλιστεί ότι τα εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης θα ενσωματώνουν ουσιαστική γλωσσική και πολιτισμική κατανόηση της ελληνικής, και όχι απλώς αυτοματοποιημένες μεταφράσεις από τα αγγλικά.

Ο υπερυπολογιστής «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» και η υπολογιστική ισχύς για ελληνικά μοντέλα

Κομβικό ρόλο στην προσπάθεια αυτή αναλαμβάνει ο υπερυπολογιστής «ΔΑΙΔΑΛΟΣ», ο οποίος παρέχει την απαραίτητη υπολογιστική ισχύ για την εκπαίδευση μεγάλων γλωσσικών μοντέλων που θα μπορούν να λειτουργούν εγγενώς στα ελληνικά.

Η ανάπτυξη τέτοιων μοντέλων θεωρείται απαραίτητη ώστε η τεχνητή νοημοσύνη να κατανοεί σωστά ιδιωματισμούς, συντακτικές ιδιαιτερότητες, πολιτισμικές αναφορές και το ιδιαίτερο γλωσσικό βάθος της ελληνικής. Πρόκειται για κρίσιμο στοιχείο, καθώς χωρίς τέτοιες δυνατότητες, η ελληνική γλώσσα κινδυνεύει να περιοριστεί σε έναν απλοποιημένο ψηφιακό ρόλο.

Εθνικό Dataset: Το μεγάλο “όπλο” για ελληνική ΤΝ

Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της στρατηγικής είναι η δημιουργία ενός ενιαίου Εθνικού Dataset στην ελληνική γλώσσα. Το Υπουργείο οργανώνει το πλαίσιο διαχείρισης των δεδομένων του δημόσιου τομέα και προωθεί τη συγκρότηση μιας εθνικής βάσης δεδομένων που θα περιλαμβάνει υλικό από:

• πολιτιστική κληρονομιά

• επίσημα δημόσια έγγραφα

• περιεχόμενο από ΜΜΕ

• τεχνικό υλικό

• νομικά κείμενα

• ιατρικά δεδομένα και ορολογία

Η συγκρότηση του dataset θα γίνει με ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία προσωπικών δεδομένων και πνευματικών δικαιωμάτων, καθώς αυτά τα ζητήματα αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη βιώσιμη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης.

Η λογική είναι ξεκάθαρη: χωρίς ποιοτικά και ελεγχόμενα δεδομένα, κανένα μοντέλο δεν μπορεί να μάθει πραγματικά να «σκέφτεται» στα ελληνικά.

Η ευρωπαϊκή διάσταση: ALT-EDIC και European Language Data Space

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ελλάδα συμμετέχει ως ιδρυτικό μέλος στην ALT-EDIC και στηρίζει το European Language Data Space, πρωτοβουλίες που έχουν στόχο μια πραγματικά πολύγλωσση Ευρώπη, όπου κάθε γλώσσα θα έχει ισότιμη πρόσβαση σε δεδομένα και τεχνολογία.

Η συμμετοχή αυτή, σύμφωνα με στελέχη του Υπουργείου, δεν είναι μόνο ζήτημα πολιτιστικής προστασίας, αλλά ανοίγει δρόμους για συνεργασίες, κοινά εργαλεία και δημιουργία αγορών για προϊόντα γλωσσικής τεχνολογίας, στα οποία η ελληνική μπορεί να έχει ενεργό ρόλο.

Τι θα κερδίσει ο πολίτης: Από δημόσιες υπηρεσίες μέχρι υγεία και εκπαίδευση

Οι πρακτικές εφαρμογές μιας ισχυρής ελληνικής παρουσίας στην ΤΝ είναι άμεσες και ουσιαστικές. Μεταξύ άλλων, αναμένεται να δημιουργηθούν:

• φωνητικοί βοηθοί που κατανοούν φυσική ελληνική ομιλία

• γραπτά chatbots για υπηρεσίες του Δημοσίου με ακρίβεια και ταχύτητα

• εκπαιδευτικά εργαλεία προσαρμοσμένα στη γλώσσα των μαθητών

• ιατρικά συστήματα με σωστή ελληνική ορολογία

• νομικές εφαρμογές που κατανοούν συμφραζόμενα και όρους

Παράλληλα, η στήριξη της ελληνικής στην τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να ενισχύσει τη σύνδεση της διασποράς με τη γλώσσα και να προστατεύσει πολιτιστικά στοιχεία της χώρας από την ψηφιακή αλλοίωση.

Τα εμπόδια: Χρόνος, δεδομένα, ανθρώπινο δυναμικό

Σύμφωνα με πηγές του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, η προσπάθεια αυτή δεν είναι εύκολη.

Η συγκέντρωση, αξιολόγηση και καθαρισμός ποιοτικών δεδομένων απαιτεί χρόνο και πόρους, ενώ οι νομικές και ηθικές προκλήσεις σχετικά με τα προσωπικά δεδομένα και τα πνευματικά δικαιώματα απαιτούν προσεκτικό χειρισμό.

Ταυτόχρονα, απαιτείται επένδυση σε ανθρώπινο δυναμικό με δεξιότητες τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και συνεργασίες δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, ώστε η προσπάθεια να αποκτήσει πραγματικό βάθος και διάρκεια.

Το στοίχημα της Ελλάδας: Όχι απλή προσαρμογή, αλλά πρωταγωνιστικός ρόλος

Η στρατηγική του Υπουργείου δείχνει ότι η Ελλάδα επιλέγει να προστατεύσει τη γλώσσα της όχι με συναισθηματισμό, αλλά με τεχνολογική δουλειά, σχεδιασμό και διεθνή συνεργασία.

Αν οι πρωτοβουλίες αυτές υλοποιηθούν με διαφάνεια, ποιότητα και συμμετοχικότητα, τότε η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να εξελιχθεί σε μια μεγάλη ευκαιρία για την ελληνική γλώσσα: όχι απλώς για να επιβιώσει, αλλά για να αποκτήσει ισχυρή, δημιουργική θέση στο ψηφιακό μέλλον.