- Μια ανακάλυψη που προκαλεί έντονο προβληματισμό στην επιστημονική κοινότητα ανακοίνωσαν αστρονόμοι, καθώς εντόπισαν ένα πλανητικό σύστημα το οποίο φαίνεται να παραβιάζει τους θεμελιώδεις κανόνες με τους οποίους οι επιστήμονες εξηγούν μέχρι σήμερα τον σχηματισμό των πλανητών.
- Το σύστημα βρίσκεται σε απόσταση περίπου 116 ετών φωτός από τη Γη και περιφέρεται γύρω από έναν μικρό ερυθρό νάνο αστέρα, γνωστό ως LHS 1903.
- Το στοιχείο που καθιστά την ανακάλυψη εξαιρετικά σημαντική είναι η ασυνήθιστη διάταξη των τεσσάρων πλανητών, μια διαμόρφωση που, σύμφωνα με τα έως τώρα καθιερωμένα μοντέλα, «δεν θα έπρεπε να υπάρχει».
Μια ανακάλυψη που προκαλεί έντονο προβληματισμό στην επιστημονική κοινότητα ανακοίνωσαν αστρονόμοι, καθώς εντόπισαν ένα πλανητικό σύστημα το οποίο φαίνεται να παραβιάζει τους θεμελιώδεις κανόνες με τους οποίους οι επιστήμονες εξηγούν μέχρι σήμερα τον σχηματισμό των πλανητών.
Το σύστημα βρίσκεται σε απόσταση περίπου 116 ετών φωτός από τη Γη και περιφέρεται γύρω από έναν μικρό ερυθρό νάνο αστέρα, γνωστό ως LHS 1903. Το στοιχείο που καθιστά την ανακάλυψη εξαιρετικά σημαντική είναι η ασυνήθιστη διάταξη των τεσσάρων πλανητών, μια διαμόρφωση που, σύμφωνα με τα έως τώρα καθιερωμένα μοντέλα, «δεν θα έπρεπε να υπάρχει».
Η διάταξη που δεν «ταιριάζει» με τα γνωστά μοντέλα
Στο δικό μας Ηλιακό Σύστημα, αλλά και στα περισσότερα πλανητικά συστήματα που έχουν μελετηθεί, οι επιστήμονες θεωρούν πως ισχύει ένας βασικός κανόνας:
-
οι βραχώδεις πλανήτες σχηματίζονται πιο κοντά στο άστρο,
-
ενώ οι μεγάλοι αέριοι πλανήτες σχηματίζονται πιο μακριά, εκεί όπου οι θερμοκρασίες είναι χαμηλότερες και υπάρχει περισσότερη ύλη και αέριο.
Όμως το σύστημα του LHS 1903 φαίνεται να ανατρέπει πλήρως αυτή τη λογική.
Οι επιστήμονες εντόπισαν έναν εσωτερικό βραχώδη πλανήτη, στη συνέχεια δύο πλανήτες πλούσιους σε αέρια, και έπειτα, απροσδόκητα, έναν ακόμη βραχώδη πλανήτη πολύ πιο μακριά, κάτι που έρχεται σε αντίθεση με όσα προβλέπει η κρατούσα θεωρία.
Ο πλανήτης «LHS 1903 e» και η «υπερ-Γη» που δεν θα έπρεπε να υπάρχει
Ο εξωτερικός πλανήτης του συστήματος, ο οποίος ονομάστηκε LHS 1903 e, χαρακτηρίζεται ως «υπερ-Γη», καθώς είναι περίπου 1,7 φορές μεγαλύτερος από τη Γη.
Το παράδοξο είναι ότι, σύμφωνα με τα κυρίαρχα επιστημονικά μοντέλα, ένας βραχώδης πλανήτης δεν θα έπρεπε να σχηματιστεί σε τόσο απομακρυσμένη θέση, ειδικά όταν στο ενδιάμεσο υπάρχουν πλανήτες με σημαντική ποσότητα αερίων.
Η συγκεκριμένη διάταξη θεωρείται «ανεξήγητη» με βάση τις παραδοσιακές θεωρίες σχηματισμού πλανητών.
Πώς επιβεβαιώθηκε η ανακάλυψη
Για να επιβεβαιώσουν ότι η διάταξη δεν ήταν αποτέλεσμα λάθους ή ελλιπών δεδομένων, οι ερευνητές αξιοποίησαν στοιχεία από διάφορα διαστημικά τηλεσκόπια και παρατηρητήρια.
Μετά από διασταυρώσεις και μετρήσεις, απέκλεισαν πιθανά σενάρια που θα μπορούσαν να εξηγήσουν το φαινόμενο, όπως:
-
βίαιες συγκρούσεις πλανητών,
-
απώλεια ατμόσφαιρας από κάποιο σώμα,
-
καταστροφικά κοσμικά γεγονότα που θα μπορούσαν να αναδιατάξουν το σύστημα.
Έτσι, οδηγήθηκαν στην εκτίμηση ότι πρόκειται για ένα σύστημα που πραγματικά σχηματίστηκε με διαφορετικό τρόπο.
Η νέα θεωρία: Σχηματισμός πλανητών «διαδοχικά» προς τα έξω
Αντί να σχηματιστούν ταυτόχρονα, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι οι πλανήτες του συστήματος σχηματίστηκαν διαδοχικά, μετακινούμενοι σταδιακά προς τα έξω από το άστρο με την πάροδο του χρόνου.
Η θεωρία αυτή υποστηρίζει ότι ο εξωτερικός πλανήτης σχηματίστηκε αργότερα, όταν ο γύρω δίσκος αερίων και σκόνης είχε ήδη εξαντληθεί σε μεγάλο βαθμό.
Αυτό σημαίνει ότι, χωρίς επαρκές διαθέσιμο αέριο, ο πλανήτης δεν μπόρεσε να εξελιχθεί σε αέριο γίγαντα, αλλά παρέμεινε βραχώδης.
Με άλλα λόγια, η ίδια η «έλλειψη υλικού» τον κράτησε στη μορφή υπερ-Γης.
Γιατί η ανακάλυψη θεωρείται κομβική για την επιστήμη
Η συγκεκριμένη ανακάλυψη ενισχύει την άποψη ότι τα πλανητικά συστήματα ενδέχεται να σχηματίζονται με πολύ πιο ποικίλους και περίπλοκους τρόπους απ’ όσο πίστευαν οι επιστήμονες μέχρι σήμερα.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το γεγονός ότι το σύστημα βρίσκεται γύρω από ερυθρό νάνο, καθώς οι ερυθροί νάνοι αποτελούν τα πιο συνηθισμένα άστρα στο Σύμπαν.
Αυτό σημαίνει ότι παρόμοιες «παράξενες» διαμορφώσεις ίσως είναι πολύ πιο συχνές απ’ όσο θεωρούσαμε, αλλά απλώς δεν είχαν εντοπιστεί μέχρι σήμερα.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι το LHS 1903 μπορεί να αποτελέσει ένα κρίσιμο «εργαστήριο» για την εξέλιξη των θεωριών σχηματισμού πλανητών, καθώς δίνει τη δυνατότητα να δοκιμαστούν νέα μοντέλα με βάση πραγματικά δεδομένα.
Τι θα δείξουν οι επόμενες παρατηρήσεις
Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στις μελλοντικές παρατηρήσεις, καθώς ισχυρά διαστημικά τηλεσκόπια ενδέχεται να εξετάσουν πιο αναλυτικά:
-
τη σύσταση του εξωτερικού πλανήτη,
-
το αν διαθέτει ατμόσφαιρα,
-
τη χημική του δομή,
-
αλλά και τη δυναμική του ίδιου του συστήματος.
Η επιστημονική κοινότητα αναμένει ότι νέα δεδομένα θα βοηθήσουν να απαντηθεί αν πρόκειται για μια σπάνια «κοσμική εξαίρεση» ή για ένα φαινόμενο που αλλάζει συνολικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την πλανητική εξέλιξη.
Το Σύμπαν συνεχίζει να εκπλήσσει
Παρότι οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα ευρήματα θα προκαλέσουν συζητήσεις και ίσως αντιπαραθέσεις, η ανακάλυψη αποτελεί μια ισχυρή υπενθύμιση ότι οι επιστήμονες εξακολουθούν να μαθαίνουν πώς δομούνται και εξελίσσονται τα πλανητικά συστήματα.
Και ότι, όσο εξελίσσεται η τεχνολογία παρατήρησης, τόσο το Σύμπαν θα συνεχίζει να αποκαλύπτει απρόβλεπτες δομές, που ανατρέπουν τις βεβαιότητές μας.
