Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο που μοιράζεται η περιουσία όταν κάποιος πεθαίνει χωρίς διαθήκη φέρνει το νέο κληρονομικό δίκαιο, το οποίο – σύμφωνα με όσα παρουσιάζουν «ΤΑ ΝΕΑ» με τη συνδρομή ειδικών – αναμένεται σύντομα να γίνει νόμος.

Το βασικό πνεύμα των αλλαγών κινείται προς μια κατεύθυνση που ενισχύει τον επιζώντα σύζυγο και δίνει, υπό αυστηρές προϋποθέσεις, δικαιώματα και στους συντρόφους που ζουν σε ελεύθερη ένωση, κάτι που μέχρι σήμερα δεν προβλέπεται με τον ίδιο τρόπο.

Οι 6 τάξεις κληρονομικής διαδοχής χωρίς διαθήκη

Με βάση το πλαίσιο που παρουσιάζεται, η κληρονομική διαδοχή χωρίς διαθήκη θα οργανώνεται σε έξι τάξεις, ανάλογα με τους συγγενείς που υπάρχουν.

1η τάξη: Σύζυγος και παιδιά

Στην πρώτη τάξη ανήκουν:

• ο επιζών σύζυγος

• τα παιδιά του θανόντος

Η περιουσία κατανέμεται ως εξής:

• αν υπάρχει ένα παιδί:
  ο σύζυγος παίρνει 1/3 και το παιδί 2/3

• αν υπάρχουν περισσότερα παιδιά:
  ο σύζυγος παίρνει 1/4 και τα παιδιά μοιράζονται τα υπόλοιπα 3/4 ισομερώς

2η τάξη: Γονείς και αδέλφια

Στη δεύτερη τάξη ανήκουν:

• οι γονείς

• τα αδέλφια

• οι απόγονοι των αδελφών (ανίψια κ.λπ.)

3η τάξη: Παππούδες και γιαγιάδες

Στην τρίτη τάξη ανήκουν:

• παππούδες και γιαγιάδες

• οι κατιόντες τους (θείοι/θείες κ.ά.)

Όταν δεν υπάρχουν συγγενείς προηγούμενων τάξεων, κληρονομούν οι παππούδες και οι γιαγιάδες.

4η τάξη: Προπαππούδες και προγιαγιάδες

Η τέταρτη τάξη περιλαμβάνει:

• προπαππούδες

• προγιαγιάδες

5η τάξη: Ο επιζών σύζυγος γίνεται μοναδικός κληρονόμος

Αν δεν υπάρχουν συγγενείς στις προηγούμενες τάξεις, τότε:

• όλη η περιουσία περνά στον επιζώντα σύζυγο

• ο οποίος καθίσταται μοναδικός εξ αδιαθέτου κληρονόμος

Παράλληλα, ο επιζών σύζυγος δικαιούται ανεξάρτητα από την τάξη:

• το εξαίρετο (έπιπλα, σκεύη, ενδύματα, αντικείμενα κοινής χρήσης)

Νέα πρόβλεψη: Δικαιώματα για συντρόφους σε ελεύθερη ένωση

Στο νέο σχέδιο, προβλέπεται ότι σύντροφοι σε ελεύθερη ένωση θα μπορούν να εντάσσονται στην πέμπτη τάξη κληρονόμων, υπό αυστηρές προϋποθέσεις.

Βασική προϋπόθεση:

• τουλάχιστον 3 έτη συμβίωσης

• απόδειξη μέσω δικαστικής απόφασης

6η τάξη: Κληρονόμος το Δημόσιο

Αν δεν υπάρχει κανένας συγγενής ή σύζυγος που να καλείται στην κληρονομιά, τότε:

• η περιουσία περνά στο Δημόσιο

• το οποίο αποδέχεται πάντα την κληρονομιά με ευεργέτημα απογραφής

Παραδείγματα: Πώς θα γίνεται η μοιρασιά χωρίς διαθήκη

Η εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ» παρουσιάζει χαρακτηριστικά παραδείγματα που δείχνουν τη διαφορά ανάμεσα στο ισχύον δίκαιο και στο νέο προτεινόμενο πλαίσιο.

Παράδειγμα 1: Σύζυγος και μακρινοί συγγενείς

Ο Κ πεθαίνει χωρίς διαθήκη. Ζει η σύζυγός του Σ και υπάρχουν πρώτα ξαδέλφια Α και Β.

Ισχύον δίκαιο:

• Η Σ κληρονομεί 1/2

• Οι Α και Β μοιράζονται το υπόλοιπο 1/2 (1/4 ο καθένας)

• Η Σ παίρνει και το εξαίρετο

Προτεινόμενο σχέδιο:

• Η Σ κληρονομεί το 100% της περιουσίας

➡️ Με απλά λόγια, κόβονται οι μακρινοί συγγενείς και ενισχύεται ο/η σύζυγος.

Παράδειγμα 2: Χήρος με σύντροφο και παιδιά

Ο Κ (85 ετών) χήρος ζούσε 20 χρόνια με σύντροφο Α. Έχει δύο ενήλικους γιους Γ1 και Γ2. Πεθαίνει χωρίς διαθήκη.

Ισχύον δίκαιο:

• Κληρονομούν μόνο οι γιοι

• Μπορούν να ζητήσουν άμεσα από την Α να φύγει από το σπίτι

Προτεινόμενο σχέδιο:

• Οι γιοι μοιράζονται την κληρονομιά

• Η Α:

  • παίρνει το εξαίρετο (οικοσκευή)

  • μπορεί να μείνει στο σπίτι για 1 χρόνο

  • αποκτά δικαίωμα σε χρηματικό ποσό, αν αποδειχθεί ότι παρείχε ουσιαστική φροντίδα χωρίς αντάλλαγμα

➡️ Δηλαδή, για πρώτη φορά ο σύντροφος αποκτά προστασία και οικονομική κάλυψη.

Παράδειγμα 3: Άγαμος χωρίς συγγενείς – συμβίωση 10 ετών

Ο Κ άγαμος και άτεκνος ζούσε 10 χρόνια με την Α. Πεθαίνει ξαφνικά και δεν υπάρχει κανένας συγγενής.

Ισχύον δίκαιο:

• Η κληρονομιά περνά στο Δημόσιο

Προτεινόμενο σχέδιο:

• Η Α μπορεί μέσα σε 4 μήνες να κάνει αίτηση στο δικαστήριο

• Αν αποδειχθεί συμβίωση πάνω από 3 χρόνια:

  • η Α γίνεται μοναδική κληρονόμος

• Αν απορριφθεί η αίτηση:

  • η περιουσία πάει στο Δημόσιο

➡️ Με λίγα λόγια, το Δημόσιο δεν παίρνει αυτόματα την περιουσία αν υπάρχει σύντροφος που ζούσε πραγματικά με τον αποβιώσαντα.

Τι αλλάζει στην πράξη – Το κεντρικό μήνυμα του νέου νόμου

Η φιλοσοφία του νέου κληρονομικού δικαίου δείχνει ότι το κράτος επιδιώκει να «προστατεύσει» τον άνθρωπο που ζούσε και μοιραζόταν την καθημερινότητα με τον αποβιώσαντα, δηλαδή τον σύζυγο ή τον σταθερό σύντροφο.

Παράλληλα περιορίζονται οι περιπτώσεις όπου κληρονομούν μακρινοί συγγενείς με τους οποίους ο αποβιώσας μπορεί να μην είχε καμία σχέση ή επαφή επί δεκαετίες.

Το νέο πλαίσιο αναμένεται να προκαλέσει αντιδράσεις, καθώς αγγίζει ευαίσθητα ζητήματα οικογένειας, περιουσίας και δικαιωμάτων, όμως θεωρείται ότι επιχειρεί να προσαρμοστεί στις σύγχρονες μορφές συμβίωσης.