- Κάθε φορά που η 13η ημέρα του μήνα πέφτει Παρασκευή, ένα γνώριμο κύμα ανησυχίας εξαπλώνεται σε εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.
- Η περίφημη «Παρασκευή και 13» κουβαλά εδώ και αιώνες τη φήμη της γρουσουζιάς, αποτελώντας μία από τις πιο διαδεδομένες προλήψεις διεθνώς.
- Για το 2024, η σύμπτωση αυτή εμφανίστηκε δύο φορές, ενώ το 2025 μόλις μία.
Κάθε φορά που η 13η ημέρα του μήνα πέφτει Παρασκευή, ένα γνώριμο κύμα ανησυχίας εξαπλώνεται σε εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Η περίφημη «Παρασκευή και 13» κουβαλά εδώ και αιώνες τη φήμη της γρουσουζιάς, αποτελώντας μία από τις πιο διαδεδομένες προλήψεις διεθνώς.
Για το 2024, η σύμπτωση αυτή εμφανίστηκε δύο φορές, ενώ το 2025 μόλις μία. Το 2026, όμως, όσοι πιστεύουν στη «κακή μέρα» θα πρέπει να… οπλιστούν με υπομονή, καθώς η Παρασκευή και 13 θα εμφανιστεί τρεις φορές, με την πρώτη να είναι σήμερα.
Paraskavedekatriaphobia: Ο φόβος που έχει… επιστημονικό όνομα
Κι όμως, ο φόβος για τη συγκεκριμένη ημέρα έχει επίσημη ονομασία. Πρόκειται για την Paraskavedekatriaphobia ή στα ελληνικά Παρασκευοδεκατρεισφοβία, έναν όρο με αμιγώς ελληνικές ρίζες που συνδυάζει τις λέξεις «Παρασκευή», «δεκατρείς» και «φοβία».
Η Παρασκευοδεκατρεισφοβία θεωρείται ειδική μορφή της Triskaidekaphobia (Τρισκαιδεκαφοβία), δηλαδή του φόβου για τον αριθμό 13. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, περίπου 10% των Βρετανών εμφανίζει τέτοιου τύπου φοβία, ενώ στις ΗΠΑ αρκετοί ψυχολόγοι τη χαρακτηρίζουν ως μία από τις πιο διαδεδομένες δεισιδαιμονικές φοβίες.
Δεν είναι λίγοι εκείνοι που την ημέρα αυτή αποφεύγουν να ταξιδέψουν, να οδηγήσουν, να κάνουν σημαντικές συναντήσεις ή ακόμη και να φύγουν από το σπίτι τους.
Οι 5 λόγοι που η Παρασκευή και το 13 θεωρούνται «καταραμένα»
Η προκατάληψη γύρω από τη συγκεκριμένη ημερομηνία έχει βαθιές ρίζες, κυρίως στη χριστιανική παράδοση αλλά και σε ιστορικά γεγονότα που ενίσχυσαν τον μύθο.
Οι βασικότεροι λόγοι που η Παρασκευή και το 13 συνδέθηκαν με τη γρουσουζιά είναι οι εξής:
1. Ο Μυστικός Δείπνος και ο Ιούδας
Σύμφωνα με τη χριστιανική παράδοση, ο Ιούδας ήταν ο 13ος καλεσμένος στο τραπέζι του Μυστικού Δείπνου και θεωρείται ότι ήταν ο 13ος μαθητής, ενώ η Σταύρωση του Ιησού συνέβη ημέρα Παρασκευή.
2. Η Εύα και ο Αδάμ
Μια άλλη θρησκευτική αναφορά αναφέρει ότι η Εύα προσέφερε το μήλο στον Αδάμ ημέρα Παρασκευή, γεγονός που συνδέθηκε συμβολικά με την «πτώση» του ανθρώπου.
3. Μεγάλες καταστροφές στη Βίβλο
Ορισμένες δοξασίες υποστηρίζουν ότι η μεγάλη πλημμύρα του Νώε, αλλά και η σύγχυση των γλωσσών στον Πύργο της Βαβέλ, ξεκίνησαν επίσης ημέρα Παρασκευή.
4. Η ημέρα των εκτελέσεων
Σε ΗΠΑ και Βρετανία, η Παρασκευή ήταν παραδοσιακά ημέρα εκτέλεσης θανατοποινιτών με απαγχονισμό, ενισχύοντας το σκοτεινό «στίγμα» της ημέρας.
5. Η σφαγή των Ναϊτών Ιπποτών το 1307
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην Παρασκευή 13 Οκτωβρίου 1307, όταν ο βασιλιάς Φίλιππος Δ΄ της Γαλλίας διέταξε τη μαζική σύλληψη εκατοντάδων Ναϊτών Ιπποτών. Με κατηγορίες που θεωρούνται αβάσιμες, πολλοί βασανίστηκαν και κάηκαν στην πυρά, γεγονός που, σύμφωνα με ιστορικούς, «σφράγισε» την κακή φήμη της ημερομηνίας.
Οι προλήψεις που επηρεάζουν ακόμη και κτίρια, αεροπλάνα και τεχνολογία
Η επίδραση της Παρασκευής και 13 δεν περιορίζεται μόνο σε προσωπικές φοβίες. Σε πολλές χώρες έχει περάσει ακόμη και στη σύγχρονη αρχιτεκτονική και στις μεταφορές.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα:
-
Κτίρια χωρίς 13ο όροφο: Πολλές πολυκατοικίες και νοσοκομεία στις ΗΠΑ παραλείπουν τον αριθμό 13 στην αρίθμηση των ορόφων.
-
Αεροπλάνα χωρίς σειρά 13: Πολλές αεροπορικές εταιρείες αποφεύγουν να έχουν σειρά καθισμάτων «13» ή πύλες με αυτόν τον αριθμό.
-
Πληροφορική και ιοί: Στον χώρο της τεχνολογίας υπάρχει ο γνωστός ιός «Friday the 13th», ο οποίος ήταν προγραμματισμένος να ενεργοποιείται αποκλειστικά τη συγκεκριμένη ημέρα.
Η «Παρασκευή και 13» έγινε παγκόσμιο brand μέσα από τον κινηματογράφο
Η φήμη της ημέρας απογειώθηκε παγκοσμίως το 1980, όταν κυκλοφόρησε η θρυλική πλέον ταινία τρόμου «Friday the 13th».
Παρά τις αρχικές αρνητικές κριτικές, η ταινία του Σον Κάνινγκχαμ σημείωσε τεράστια επιτυχία, ξεπερνώντας τα 39 εκατομμύρια δολάρια σε εισπράξεις και δημιουργώντας ένα από τα πιο κερδοφόρα franchise τρόμου στην ιστορία του Χόλιγουντ.
Έτσι, η «Παρασκευή και 13» μετατράπηκε από μια απλή δεισιδαιμονία σε πολιτισμικό φαινόμενο με παγκόσμια επιρροή.
Τελικά, είναι όντως γρουσούζικη ημέρα;
Αν και οι επιστήμονες τονίζουν πως δεν υπάρχει κανένα πραγματικό στοιχείο που να αποδεικνύει ότι η συγκεκριμένη ημέρα φέρνει κακοτυχία, η δύναμη της παράδοσης και των μύθων παραμένει τεράστια.
Η Παρασκευή και 13 συνεχίζει να επηρεάζει συμπεριφορές, αποφάσεις, ακόμη και την ψυχολογία των ανθρώπων, αποδεικνύοντας πως ορισμένες προλήψεις επιβιώνουν μέσα στους αιώνες, ακόμη κι όταν η λογική τις διαψεύδει.
