- Το μεγάλο ερώτημα για την ελληνική οικονομία είναι η διάρκεια της κρίσης και οι πιθανές επιπτώσεις σε καύσιμα, πληθωρισμό και ανάπτυξη.
- Με ιδιαίτερη προσοχή παρακολουθεί η ελληνική κυβέρνηση τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, καθώς η παρατεταμένη ένταση στην περιοχή δημιουργεί ανησυχίες για πιθανές επιπτώσεις στην οικονομία.
- Όπως επισημαίνουν παράγοντες του οικονομικού επιτελείου, το βασικό στοιχείο που θα καθορίσει τις εξελίξεις είναι «η διάρκεια» της κρίσης.
Το μεγάλο ερώτημα για την ελληνική οικονομία είναι η διάρκεια της κρίσης και οι πιθανές επιπτώσεις σε καύσιμα, πληθωρισμό και ανάπτυξη.
Με ιδιαίτερη προσοχή παρακολουθεί η ελληνική κυβέρνηση τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, καθώς η παρατεταμένη ένταση στην περιοχή δημιουργεί ανησυχίες για πιθανές επιπτώσεις στην οικονομία. Όπως επισημαίνουν παράγοντες του οικονομικού επιτελείου, το βασικό στοιχείο που θα καθορίσει τις εξελίξεις είναι «η διάρκεια» της κρίσης.
Στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους έχει στηθεί ένα άτυπο «στρατηγείο» παρακολούθησης της κατάστασης, όπου οι εξελίξεις αξιολογούνται σε πραγματικό χρόνο και εξετάζονται πιθανά σενάρια για τις επιπτώσεις στα βασικά οικονομικά μεγέθη. Σε πρώτη φάση, κυβερνητικές πηγές σημειώνουν ότι τα γεγονότα αντιμετωπίζονται με ψυχραιμία, ωστόσο η κυβέρνηση δηλώνει έτοιμη να παρέμβει εφόσον χρειαστεί, με μέτρα στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Στο επίκεντρο το κόστος της ενέργειας
Το βασικό ζήτημα που απασχολεί τις οικονομικές αρχές είναι η πορεία των τιμών της ενέργειας. Σύμφωνα με πληροφορίες, το θέμα αυτό αναμένεται να τεθεί ψηλά στην ατζέντα του Eurogroup της Δευτέρας, ενώ θα αποτελέσει βασικό αντικείμενο συζήτησης και στο Euro Summit της 19ης Μαρτίου.
Η ανησυχία σχετίζεται κυρίως με τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% έως 30% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου. Οποιαδήποτε διαταραχή στη διέλευση δεξαμενόπλοιων μπορεί να προκαλέσει σημαντικές ανατιμήσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας, με άμεσο αντίκτυπο σε καύσιμα και ηλεκτρικό ρεύμα.
Για την ελληνική οικονομία, ένα ενδεχόμενο ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να οδηγήσει σε αναζωπύρωση του πληθωρισμού, μείωση της αγοραστικής δύναμης των πολιτών και αύξηση του κόστους λειτουργίας για πολλές επιχειρήσεις. Οι κλάδοι που θεωρούνται περισσότερο ευάλωτοι είναι η βιομηχανία, οι μεταφορές και η αγροτική παραγωγή.
Το δυσμενές σενάριο του προϋπολογισμού
Σύμφωνα με το δυσμενές σενάριο που έχει ενσωματωθεί στον προϋπολογισμό, αν η τιμή του πετρελαίου ξεπεράσει για μεγάλο χρονικό διάστημα τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, τότε ενδέχεται να προκύψουν σημαντικές επιπτώσεις στην οικονομία.
Σε αυτή την περίπτωση, η ιδιωτική κατανάλωση θα μπορούσε να μειωθεί κατά περίπου 0,7% σε σχέση με το βασικό σενάριο, ενώ οι επενδύσεις ενδέχεται να υποχωρήσουν κατά 0,9%. Παράλληλα, οι εισαγωγές σε πραγματικούς όρους θα περιοριστούν λόγω χαμηλότερης ζήτησης, αλλά σε ονομαστικούς όρους θα αυξηθούν περίπου κατά 7,4%, επιβαρύνοντας το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.
Ο πληθωρισμός θα μπορούσε να φτάσει στο 4,7%, σχεδόν διπλάσιος από την πρόβλεψη του βασικού σεναρίου που βρίσκεται στο 2,2%. Την ίδια στιγμή, η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας θα επιβραδυνθεί στο 1,9%, έναντι πρόβλεψης 2,4%.
Ωστόσο, το σενάριο αυτό προϋποθέτει ότι οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου θα παραμείνουν στα επίπεδα των 100 δολαρίων ανά βαρέλι για περίπου έναν χρόνο.
Πιθανές επιπτώσεις σε τουρισμό, ναυτιλία και αγροτική παραγωγή
Πέρα από το ενεργειακό κόστος, οι οικονομικές αρχές εξετάζουν και τις πιθανές παράπλευρες επιπτώσεις μιας παρατεταμένης κρίσης στη Μέση Ανατολή. Ο τουρισμός θεωρείται ένας τομέας που μπορεί να επηρεαστεί από την αβεβαιότητα στις διεθνείς μετακινήσεις, παρότι η Ελλάδα εξακολουθεί να θεωρείται ασφαλής προορισμός.
Παράλληλα, αυξημένα ασφάλιστρα κινδύνου καταγράφονται ήδη στη ναυτιλία, ενώ οι ανατιμήσεις στα λιπάσματα ενδέχεται να αυξήσουν το κόστος παραγωγής στον αγροτικό τομέα, μετακυλίοντας τελικά το βάρος στους καταναλωτές.
Έτοιμη για μέτρα η κυβέρνηση
Από το βήμα της Βουλής, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε ότι τα συναρμόδια υπουργεία βρίσκονται σε ετοιμότητα για προληπτικά μέτρα στήριξης. Σε πρώτη φάση, ενισχύονται οι έλεγχοι στην αγορά καυσίμων από την αρμόδια αρχή εποπτείας, ενώ παράλληλα παρακολουθούνται στενά τα αποθέματα ενεργειακών προϊόντων και βασικών αγαθών.
Εάν οι τιμές του πετρελαίου παραμείνουν για έναν μήνα κοντά στα 100 δολάρια ανά βαρέλι, τότε εξετάζεται το ενδεχόμενο ενεργοποίησης νέων μέτρων στήριξης, πιθανόν μέσω επιδοτήσεων τύπου pass.
Παρά τις ανησυχίες, κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι το βασικό πακέτο φοροελαφρύνσεων για το 2027, ύψους περίπου 800 έως 900 εκατομμυρίων ευρώ, παραμένει στον σχεδιασμό. Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι κατά πόσο θα μπορέσει να δημιουργηθεί επιπλέον δημοσιονομικός χώρος μέσω της καταπολέμησης της φοροδιαφυγής, εφόσον η διεθνής κρίση επηρεάσει τα φορολογικά έσοδα.
