- Σε ένα απομονωμένο νησί μέσα στη λίμνη Μεγάλη Πρέσπα, στην πλευρά της Βόρειας Μακεδονίας, οι πληθυσμοί των χερμανικών χελωνών (Testudo hermanni, κοινώς Hermann’s tortoise) βιώνουν μια ασυνήθιστη και επικίνδυνη διαταραχή — με 19 αρσενικές χελώνες για κάθε μία θηλυκή.
- Μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο διεθνούς κύρους επιστημονικό περιοδικό Ecology Letters καταγράφει την τρομακτική αυτή ανισορροπία και προειδοποιεί ότι η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να οδηγήσει σε κατάρρευση του τοπικού πληθυσμού.
- Το νησί Γκόλεμ Γκραντ (Άγιος Πέτρος), ακατοίκητο και καλυμμένο από δάσος και τραχύ οροπέδιο, φιλοξενεί περίπου 1.000 χελωνών αυτού του είδους.
Σε ένα απομονωμένο νησί μέσα στη λίμνη Μεγάλη Πρέσπα, στην πλευρά της Βόρειας Μακεδονίας, οι πληθυσμοί των χερμανικών χελωνών (Testudo hermanni, κοινώς Hermann’s tortoise) βιώνουν μια ασυνήθιστη και επικίνδυνη διαταραχή — με 19 αρσενικές χελώνες για κάθε μία θηλυκή. Μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο διεθνούς κύρους επιστημονικό περιοδικό Ecology Letters καταγράφει την τρομακτική αυτή ανισορροπία και προειδοποιεί ότι η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να οδηγήσει σε κατάρρευση του τοπικού πληθυσμού.
Το νησί Γκόλεμ Γκραντ (Άγιος Πέτρος), ακατοίκητο και καλυμμένο από δάσος και τραχύ οροπέδιο, φιλοξενεί περίπου 1.000 χελωνών αυτού του είδους. Όταν ο βιολόγος Ντράγκαν Αρσόφσκι από την Οικολογική Εταιρεία της Βόρειας Μακεδονίας ξεκίνησε την παρακολούθηση του πληθυσμού το 2008, το σκηνικό φαινόταν υγιές. Ωστόσο, σταδιακά αποκαλύφθηκε μια ανησυχητική πραγματικότητα: μια δραματική υπεροχή των αρσενικών και μια σταδιακή πτώση της ευζωίας των θηλυκών.
Αρσενικές «αλυσίδες» και η «θάλασσα» αρσενικών γύρω από μια θηλυκή
Στις πιο πρόσφατες καταμετρήσεις, η αναλογία ανδρών προς γυναίκες ήταν περίπου 19:1, κάτι που δημιουργεί ασυνήθιστες συμπεριφορές μεταξύ των χελωνών. Τα αρσενικά, σε μια μάταιη και επίμονη προσπάθεια να ζευγαρώσουν, σχηματίζουν αυτό που οι ερευνητές περιγράφουν ως «αλυσίδες» — με πολλά αρσενικά να προσκολλώνται πάνω σε μία μόνο θηλυκή.
«Κυριολεκτικά θάβεται κάτω από τα αρσενικά», λέει ο Αρσόφσκι για τη μοίρα πολλών θηλυκών, περιγράφοντας πώς η επίμονη καταδίωξη από τα αρσενικά οδηγεί σε τραυματισμούς και εξάντληση.
Μείωση ευζωίας και τραυματισμοί σε ευαίσθητα όργανα
Οι επιπτώσεις αυτής της ανισορροπίας είναι σοβαρές και πολλαπλές:
-
Οι θηλυκές χελώνες εμφανίζουν μικρότερο μέγεθος σώματος και χαμηλότερο προσδόκιμο ζωής σε σύγκριση με τα αρσενικά.
-
Το 75% των θηλυκών φέρει τραυματισμούς στα γεννητικά όργανα, αποτέλεσμα της επίμονης κατάστασης ζευγαρώματος και πίεσης από πολλά αρσενικά.
-
Κάποιες θηλυκές έχουν ακόμη και πέσει από τους απόκρημνους βράχους του νησιού — κάτι που οι ερευνητές συνδέουν με την υπερβολική καταδίωξη και στρες.
Από κωμικό σε τραυματικό: πώς η συμπεριφορά των αρσενικών γίνεται απειλή
Παρά το αρχικό χαμόγελο που προκαλούσαν οι εικόνες των αρσενικών να «καβαλούν» το ένα το άλλο, η συμπεριφορά αποδεικνύεται κάτι πολύ πιο σοβαρό από μια περίεργη φυσική συμπεριφορά. Στην προσπάθειά τους να ικανοποιήσουν τα αναπαραγωγικά τους ένστικτα, τα αρσενικά:
-
σπρώχνουν
-
δαγκώνουν (μερικές φορές μέχρι αίματος)
-
καβαλούν
-
και χτυπούν επανειλημμένα με την αιχμηρή άκρη της ουράς τις θηλυκές που προσπαθούν να ξεφύγουν.
Αυτές οι συμπεριφορές δεν είναι απλώς επιθετικές — βαθμιαία φθείρουν και εκμηδενίζουν τις αναπαραγωγικές δυνατότητες των θηλυκών, μειώνοντας την πιθανότητα επιτυχούς αναπαραγωγής και θέτοντας σε σοβαρότατο κίνδυνο τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του πληθυσμού.
Το μέλλον του πληθυσμού χερμανικών χελωνών στην Πρέσπα
Οι επιστήμονες καταλήγουν ότι η συνεχιζόμενη πίεση από τα υπερβολικά πολλά αρσενικά δεν αποτελεί απλώς μια παράξενη φυσική ανωμαλία, αλλά καίρια απειλή για τη διατήρηση του είδους στο συγκεκριμένο νησί. Η μελέτη υπογραμμίζει ότι — αν δεν υπάρξουν διαχειριστικά μέτρα ή φυσικές αλλαγές — ο τοπικός πληθυσμός κινδυνεύει να ακολουθήσει πορεία σταδιακής κατάρρευσης.
