- Η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) έχει ήδη αρχίσει να μεταμορφώνει τον χώρο της υγειονομικής περίθαλψης, επηρεάζοντας κρίσιμους τομείς όπως οι απεικονιστικές εξετάσεις, η υποστήριξη κλινικών αποφάσεων, η διαλογή περιστατικών και η μείωση της γραφειοκρατίας.
- Όπως επισημαίνει ο Κωνσταντίνος Σεραφείμ, συγγραφέας του βιβλίου «Τεχνητή Νοημοσύνη στην Υγειονομική Περίθαλψη – Μια μη τεχνική ματιά στο μέλλον της ιατρικής» (εκδόσεις Επίκεντρο), η ΤΝ μπορεί να προσφέρει «ταχύτητα, συνέπεια και καλύτερη αξιοποίηση δεδομένων», λειτουργώντας ως εργαλείο υποστήριξης και όχι ως αντικαταστάτης του γιατρού.
- Ο ίδιος εκτιμά ότι στο μέλλον η τεχνολογία θα οδηγήσει σε περισσότερη εξατομίκευση θεραπειών, πιο προληπτική φροντίδα με έγκαιρες προειδοποιήσεις, αλλά και «έξυπνες» ροές εργασίας που θα εκτελούν ασφαλείς διαδικασίες με ανθρώπινη έγκριση.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) έχει ήδη αρχίσει να μεταμορφώνει τον χώρο της υγειονομικής περίθαλψης, επηρεάζοντας κρίσιμους τομείς όπως οι απεικονιστικές εξετάσεις, η υποστήριξη κλινικών αποφάσεων, η διαλογή περιστατικών και η μείωση της γραφειοκρατίας. Όπως επισημαίνει ο Κωνσταντίνος Σεραφείμ, συγγραφέας του βιβλίου «Τεχνητή Νοημοσύνη στην Υγειονομική Περίθαλψη – Μια μη τεχνική ματιά στο μέλλον της ιατρικής» (εκδόσεις Επίκεντρο), η ΤΝ μπορεί να προσφέρει «ταχύτητα, συνέπεια και καλύτερη αξιοποίηση δεδομένων», λειτουργώντας ως εργαλείο υποστήριξης και όχι ως αντικαταστάτης του γιατρού. Ο ίδιος εκτιμά ότι στο μέλλον η τεχνολογία θα οδηγήσει σε περισσότερη εξατομίκευση θεραπειών, πιο προληπτική φροντίδα με έγκαιρες προειδοποιήσεις, αλλά και «έξυπνες» ροές εργασίας που θα εκτελούν ασφαλείς διαδικασίες με ανθρώπινη έγκριση.
Ο κ. Σεραφείμ έχει σπουδάσει Computer Science στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ και έχει εργαστεί σε ΗΠΑ και Ηνωμένο Βασίλειο, όπου ίδρυσε δύο εταιρείες πληροφορικής. Στη συνέχεια στράφηκε στον χώρο της υγείας, σχεδιάζοντας συστήματα με αισθητήρες και έξυπνες πλατφόρμες που επέτρεψαν σε ασθενείς με άνοια και Αλτσχάιμερ να ζουν πιο ανεξάρτητα. Το έργο του επικεντρώθηκε στη μελέτη της συμπεριφοράς αυτών των ασθενών τόσο σε νοσοκομεία όσο και στο σπίτι, με στόχο την ασφάλεια και την πρόληψη κινδύνων, ενώ ανάμεσα στις εφαρμογές περιλαμβάνεται σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης που ειδοποιεί φροντιστές όταν ασθενής επιχειρεί να φύγει χωρίς επίβλεψη, μειώνοντας σημαντικά τον κίνδυνο πτώσεων.
Τα οφέλη της ΤΝ για ασθενείς και επαγγελματίες Υγείας
Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο κ. Σεραφείμ υπογραμμίζει ότι τα οφέλη για τους ασθενείς περιλαμβάνουν πιο έγκαιρη και πιο συνεπή διάγνωση, αυξημένη ασφάλεια μέσω προειδοποιήσεων για αλληλεπιδράσεις φαρμάκων ή επιδείνωση της κατάστασης, αλλά και ταχύτερη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας μέσω καλύτερης διαλογής περιστατικών. Παράλληλα, η ΤΝ μπορεί να συμβάλει σε πιο εξατομικευμένη παρακολούθηση, βελτιώνοντας τη συνολική εμπειρία περίθαλψης.
Για τους επαγγελματίες υγείας, η ΤΝ λειτουργεί ως υποστήριξη αποφάσεων, μειώνει τη γραφειοκρατία μέσω σύνοψης φακέλων και τεκμηρίωσης, βοηθά στην προτεραιοποίηση εξετάσεων και περιστατικών και επιτρέπει καλύτερη αξιοποίηση πόρων. Σε συγκεκριμένες εργασίες, όπως οι απεικονιστικές εξετάσεις, μπορεί να λειτουργήσει ως «δεύτερος έλεγχος», ενισχύοντας την ακρίβεια και την έγκαιρη διάγνωση. Επιπλέον, συμβάλλει στη διαστρωμάτωση κινδύνου και στην επιλογή θεραπείας μέσω συνδυασμού δεδομένων, επιτρέποντας θεραπείες πιο «κομμένες στα μέτρα» του ασθενούς.
Από την πρόγνωση έως τη χειρουργική και τις κλινικές δοκιμές
Η ΤΝ χρησιμοποιείται επίσης στον καθορισμό πρόγνωσης και στη λήψη αποφάσεων για πρωτογενή ή δευτερογενή πρόληψη, ιδιαίτερα σε τομείς όπως η καρδιολογία και ο καρκίνος. Στη χειρουργική, σε επιλεγμένες εφαρμογές, μπορεί να οδηγήσει σε λιγότερο επεμβατικές προσεγγίσεις μέσω καλύτερου σχεδιασμού, πλοήγησης και ρομποτικής υποβοήθησης. Στον τομέα της έρευνας, μπορεί να επιταχύνει κλινικές δοκιμές, επιτρέποντας ταχύτερη ανάλυση δεδομένων, πιο στοχευμένη επιλογή συμμετεχόντων και πιο αποδοτικό σχεδιασμό μελετών.
Οι κίνδυνοι από την αλόγιστη χρήση της ΤΝ
Παρά τις δυνατότητες, ο κ. Σεραφείμ προειδοποιεί ότι η χρήση της ΤΝ από μη ειδικούς μπορεί να κρύβει σοβαρούς κινδύνους. Όπως σημειώνει, υπάρχει ο κίνδυνος λάθους αυτοδιάγνωσης και καθυστέρησης αναζήτησης ιατρικής βοήθειας, είτε λόγω ψευδούς καθησυχασμού είτε λόγω αδικαιολόγητου πανικού. Επιπλέον, ιδιαίτερα επικίνδυνες μπορεί να είναι αποφάσεις σχετικά με φάρμακα, όπως αλλαγή δοσολογίας, διακοπή θεραπείας ή παρανόηση πιθανών αλληλεπιδράσεων χωρίς καθοδήγηση γιατρού.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στο ζήτημα της ιδιωτικότητας, καθώς τα δεδομένα υγείας θεωρούνται «ειδικής κατηγορίας» δεδομένα βάσει GDPR, ενώ ο κίνδυνος μεροληψίας στα συστήματα ΤΝ μπορεί να οδηγήσει σε άνιση απόδοση σε διαφορετικούς πληθυσμούς. Παράλληλα, υπάρχουν ζητήματα ασφάλειας, καθώς μπορούν να προκύψουν περιπτώσεις κακόβουλης παραπλάνησης με «ιατρικό» ύφος ή χρήση μη ελεγμένων εργαλείων.
Ηθικά και νομικά ζητήματα – Ο ρόλος του AI Act
Σε ηθικό επίπεδο, όπως σημειώνει ο κ. Σεραφείμ, κρίσιμα ζητήματα είναι η ασφάλεια του ασθενούς, η διαφάνεια για το πότε και πώς χρησιμοποιείται ΤΝ, η δικαιοσύνη, η συναίνεση και η εμπιστευτικότητα. Σε νομικό επίπεδο, πολλά συστήματα ΤΝ στην Υγεία εντάσσονται στο ευρωπαϊκό πλαίσιο «υψηλού κινδύνου» του AI Act, γεγονός που συνεπάγεται αυξημένες απαιτήσεις διαχείρισης κινδύνου, τεκμηρίωσης και ανθρώπινης εποπτείας.
Θα χαθούν θέσεις εργασίας στην Υγεία;
Αναφορικά με το ερώτημα αν η ΤΝ θα οδηγήσει σε απώλεια θέσεων εργασίας, ο κ. Σεραφείμ εκτιμά ότι το πιθανότερο σενάριο είναι η ανακατανομή εργασιών, με την αυτοματοποίηση να επηρεάζει περισσότερο διοικητικές και ρουτίνας διαδικασίες όπως ραντεβού, τεκμηρίωση, κωδικοποίηση και διαχείριση ροών. Στη διάγνωση και στη θεραπευτική απόφαση, ωστόσο, η ΤΝ αναμένεται να λειτουργεί ενισχυτικά, καθώς απαιτείται ανθρώπινη κρίση, κλινικό πλαίσιο και ευθύνη. Παράλληλα, εκτιμάται ότι θα δημιουργηθούν νέοι ρόλοι, όπως έλεγχος ποιότητας και ασφάλειας συστημάτων και κλινική επικύρωση.
Θα γίνει η Υγεία πιο ανθρώπινη ή πιο απρόσωπη;
Στο ερώτημα αν η ΤΝ θα κάνει την Υγεία πιο ανθρώπινη ή πιο απρόσωπη, ο συγγραφέας σημειώνει ότι μπορεί να λειτουργήσει θετικά αν μειώσει τη γραφειοκρατία και δώσει περισσότερο χρόνο στον ασθενή, ωστόσο μπορεί να γίνει απρόσωπη όταν υποκαθιστά την ανθρώπινη επικοινωνία ή εφαρμόζεται χωρίς σαφή όρια και εποπτεία.
